De nacht in Lissabon

Een man wil vanuit Lissabon naar Amerika vertrekken, maar heeft geen geld en geen visum. Een onbekende biedt hem twee tickets aan, op voorwaarde dat hij naar zijn verhaal luistert. De uitgever situeert deze ontmoetingsnacht in 1942. De inzet is meteen concreet, maar het boek is geen handleiding voor één ontsnappingsroute: het gesprek opent een terugblik op wat aan die nacht voorafging.

Deze vorm kan passen wanneer je een oorlogsroman zoekt die door een vertelstem bij elkaar wordt gehouden. Let bij het lezen op twee niveaus: de ontmoeting tijdens de nacht en de gebeurtenissen waarover de onbekende spreekt. Als plaats of tijd verandert, kun je je afvragen wie er op dat moment vertelt en wie moet luisteren. Je hoeft daarvoor niet vooraf het verloop van het hele verhaal op te zoeken; juist een vraag die nog openstaat kan een scène bijeenhouden.

Remarque is ook de schrijver van Van het westelijk front geen nieuws. Dat maakt De nacht in Lissabon geen volgend deel van een serie over dezelfde personages. Het decor en de gekozen leesvraag zijn anders. In plaats van alleen frontgevechten staan hier de positie van vluchtelingen en het vertellen van een levensgeschiedenis centraal. Vergelijk de boekpagina’s op leesdoel, niet alleen op de bekende auteursnaam. Het Remarque-Friedenszentrum plaatst het boek wel als derde roman in een thematisch vierluik over ballingschap, naast Liebe Deinen Nächsten, Arc de Triomphe en Schatten im Paradies. Dat verband is iets anders dan een vervolg op het frontverhaal.

De Nederlandse paperback met ISBN 9789464521160 telt 284 pagina’s en is vertaald door Frederique van Schouwen. Bij hetzelfde nummer noemt Bol een datum in 2023, terwijl de huidige uitgeverspagina een drukmoment in 2025 vermeldt. Daarom presenteren we geen exacte dag of nieuw geschreven werk uit 2025. Het Remarque-centrum dateert de oorspronkelijke roman uit 1962. Een gelijkende buitenlandse audio-opname, een hoorspel of een oudere Nederlandse vertaling levert niet vanzelf een bevestigde digitale uitvoering van deze concrete selectie op. De Nederlandse hardcover met ISBN 9789059367128 en EPUB met ISBN 9789059367265 zijn inmiddels als hetzelfde werk en dezelfde vertaler bevestigd. Bij de digitale uitvoering nemen we de afwijkende winkelpaginatelling niet over als vaste omvang.

Bronnen en achtergrond

Uitgever: roman en concrete uitgave

Bol: exact geselecteerd ISBN

Erich Maria Remarque-Friedenszentrum: oorspronkelijke roman en thematisch vierluik