Anna Haag: een vreemdeling in eigen land

Oorlogsroman

Soms zijn de indrukwekkendste oorlogsgetuigenissen niet die van verzetshelden of soldaten, maar van gewone mensen die midden in de dictatuur probeerden mens te blijven. Anna Haag (1888–1982), een Duitse schrijfster uit Stuttgart, hield tijdens de Tweede Wereldoorlog een dagboek bij dat ze zorgvuldig verstopte in het kolenhok. Pas in 2023 verscheen het in boekvorm: Vreemdeling in eigen land.

In haar dagboek kijkt Haag met verbazing en afschuw naar haar landgenoten. Hoe kan een beschaafd volk, dat Mozart en Goethe voortbracht, zich zo massaal achter Hitler scharen? Ze noteert gesprekken in de tram, angstige blikken bij bombardementen en de huiver dat één verkeerd woord je de das om kan doen. Ze vraagt zich af: wat bezielde de massa? Waarom bleven mensen geloven in een regime dat leugens en geweld bracht?

Juist omdat Anna Haag geen verzetsheldin was maar een gewone vrouw, is haar dagboek zo herkenbaar. Ze worstelde met angst, sprak haar afkeer uit en probeerde moreel overeind te blijven in een land dat zichzelf verloor. Daarmee geeft ze de lezer van nu een spiegel: hoe zou jij zelf staande blijven in een dictatuur?

Vreemdeling in eigen land is een indringende leeservaring, die ons tachtig jaar later nog steeds confronteert met de vraag hoe gevaarlijk massa-denken en zwijgen kunnen zijn.

👉 Lees meer over het boek bij NRC Webwinkel