Indische duinen
Indische duinen van Adriaan van Dis volgt een zoon die een verzwegen familieverleden onderzoekt. De oorlog is voorbij, maar blijft thuis de verhoudingen bepalen.

Bezonken rood van Jeroen Brouwers verbindt de dood van een moeder met herinneringen aan kamp Tjideng. Een korte roman over afstand, liefde en beschadiging.
Na de dood van zijn moeder keert de verteller terug naar zijn jeugd in het Japanse interneringskamp Tjideng op Java. Brouwers verwerkt autobiografisch materiaal in een roman. Dat onderscheid is van belang wanneer je literaire herinnering naast historische documentatie legt.
Lees de verhouding tussen het volwassen terugkijken en het kinderlijke waarnemen zorgvuldig. Wat voor een kind onbegrijpelijk is, kan later een beeld worden dat niet meer loslaat. De roman gaat daardoor ook over de moeite om nabijheid opnieuw toe te laten.
Een praktische manier om dit boek te bespreken is één terugkerende herinnering te volgen, in plaats van alleen gebeurtenissen op volgorde te zetten. Vraag wat een beeld doet met de verteller in het heden. Vermijd daarbij de aanname dat ieder onderdeel een controleerbaar kampverslag wil zijn.
De tolk van Java geeft een ruimer familieconflict rond een Indisch oorlogsverleden. Bij Indische duinen ligt de nadruk op een zoon die na de oorlog in Nederland opgroeit.
Kies deze roman als je wilt lezen hoe een herinnering de verhouding tot een ouder kan blijven bepalen. De beperkte omvang maakt het onderwerp niet minder zwaar; de samenhang vraagt aandacht.
Voor volwassen lezers die geconcentreerde, persoonlijke literatuur over de oorlog zoeken. De kampbeelden zijn ingrijpend. Een klein aantal bladzijden betekent hier geen luchtige instap.