De kleermaaksters van Auschwitz: waargebeurd of een roman?

De kleermaaksters van Auschwitz is historische non-fictie van Lucy Adlington. Zij onderzoekt echte gevangenen en hun werk in een naaiatelier; het is geen verzonnen liefdesroman of praktisch naaiboek.

Werk binnen een systeem van dwang

In De kleermaaksters van Auschwitz onderzoekt Adlington vrouwen die kleding moesten maken voor de nazi-elite. Het atelier verbindt een herkenbaar ambacht met onvrije en levensgevaarlijke omstandigheden. De luxe van de opdrachtgever staat tegenover de positie van de gevangene.

Een vaardigheid kon de mogelijkheden om te overleven beïnvloeden. Dat maakt de arbeid niet vrijwillig en zegt niets over instemming met de opdrachtgever. Dit onderscheid is belangrijk om een verhaal over vakmanschap niet ongemerkt als een verhaal over vrije beroepskeuzes te lezen.

Wat voegt deze invalshoek toe?

Voorwerpen kunnen verhoudingen zichtbaar maken die in een algemeen oorlogsoverzicht gemakkelijk verdwijnen. Dezelfde jurk betekent iets anders voor de draagster dan voor degene die haar onder dwang maakt. Let daarom op arbeid, macht en afhankelijkheid naast de levensgeschiedenissen.

Een leesclub kan bespreken hoe onderzoek afzonderlijke vrouwen weer een naam en achtergrond geeft. Doe dat zonder hun bestaan te beperken tot één vaardigheid. Het naaiwerk is een ingang tot de geschiedenis, geen volledige omschrijving van de mensen die het moesten verrichten.

Bewust kiezen tussen fictie en getuigenis

Mijn naam is Selma geeft het eigen relaas van een verzetsvrouw en kampoverlevende. Het meisje van de Kommandant gebruikt daarentegen historische fictie voor een persoonlijke verhaallijn in bezet Polen. Die vormen kun je naast elkaar lezen, maar niet onderling als bewijs gebruiken.

Controleer bij dit boek titel, auteur en ISBN, want er bestaan meerdere oorlogsromans over kleermaaksters. Een vergelijkbare titel of een omslag met kleding is niet voldoende om het juiste werk te herkennen.