Onvermijdelijk verraad
Een familieverhaal brengt de oorlog in Friesland en Drenthe dichtbij. Johan den Hartogh volgt Jelle en Froukje, wier toekomst door bezetting, onderduik en verraad wordt ontwricht.

Wil van Jeroen Olyslaegers volgt hulpagent Wilfried Wils in bezet Antwerpen. Zijn latere terugblik zet zijn keuzes en zijn eigen rechtvaardiging onder druk.
Wilfried Wils is hulpagent in Antwerpen tijdens de bezetting en ziet zichzelf ook als aankomend dichter. Zijn omgeving trekt hem verschillende kanten op. Later vertelt hij een nakomeling over die jaren, zodat herinnering en zelfpresentatie naast de gebeurtenissen komen te staan.
Let vooral op het verschil tussen handelen en vertellen. Wat iemand achteraf over zijn redenen zegt, neemt de gevolgen van zijn keuzes niet weg. Zo kun je het perspectief van de roman volgen zonder alle conclusies van Wilfried over te nemen.
Het Antwerpse decor is geen neutrale achtergrond. Vervolging gebeurt niet uitsluitend op bevel van veraf, maar ook via lokale diensten en mensen die elkaar kennen. Dat maakt de vraag naar verantwoordelijkheid concreet en dicht bij het gewone stadsleven.
Wie vanuit een huisgeschiedenis naar collaboratie wil kijken, kan De opgang lezen. Het verdriet van België biedt een breder Vlaams familieperspectief rond de oorlog.
Een keuze voor lezers die een onbetrouwbare zelfverklaring willen onderzoeken. Je hoeft de verteller niet gelijk te geven om te begrijpen hoe hij zijn eigen rol probeert voor te stellen.
Voor volwassen lezers van literaire oorlogsromans over medeplichtigheid. Antisemitisme, vervolging en geweld zijn wezenlijk; het is geen geruststellend verhaal met eenvoudige heldenrollen.